رضا شایسته سردبیر پایگاه خبری نفت ساران و هفته نامه صبح گچساران در سرمقاله ای تحلیلی خطاب به ایوب مقیمی فرماندار گچساران نوشت ؛ در حالی که شهرستانهای همجوار با بهرهگیری از طرحهای ملی و استانی، مسیرهای روستایی و بینمزرعهای خود را بهروز کردهاند، دشت لیشتر – نگین کشاورزی و انرژی گچساران همچنان در پیچ و خم جادهای فرسوده، ناایمن و ناتمام گرفتار مانده است. آیا زمان آن نرسیده که فرماندار گچساران، ایوب مقیمی، شخصاً پرچم اصلاح این مسیر حیاتی را برافرازد؟
اقای ایوب مقیمی نماینده وزیر کشور و هیأت دولت نظام جمهوری اسلامی ایران در مقام فرماندار شهرستان گچساران مستحضرید: دشت لیشتر، با وسعتی سرشار از منابع نفت، گاز، معادن گچ و سنگ، و زمینهای حاصلخیز کشاورزی، یکی از استراتژیکترین نقاط گچساران است. اما مردمانش در دل این نعمتها، هنوز در سایهی خطر جادهای تردد میکنند که بیش از یک دهه است وعدهی بازسازی آن داده شده؛ جادهای که هر مترش روایتگر تأخیر، کمکاری و نگاه تبعیضآمیز در تقسیم پروژههای عمرانی است.
لیشتر؛ منطقهای ثروتمند اما محروم
بر اساس دادههای رسمی، منطقه لیشتر با وجود دارا بودن بیش از ۷۵۰۰ هکتار زمین کشاورزی فعال، ۱۰ حلقه چاه نفتی عملیاتی و سه معدن در حال بهرهبرداری، هنوز از ابتداییترین شاخصهای ایمنی جادهای بیبهره است.
در مقایسه، در استانهای همجوار مانند خوزستان، بوشهر و فارس، در بازهی ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۳، میانگین توسعه راههای روستایی ایمن ۶۱ درصد بوده است. اما در گچساران و بهویژه در لیشتر، این عدد به زحمت از ۲۳ درصد فراتر رفته است.
این فاصلهی آماری فقط یک عدد نیست؛ نشانهای از شکاف توسعهای است که جان مردم را در بحرانها تهدید میکند.
کشاورز ۵۰ هکتاری گندم و جو در لیشتر: «این جاده مثل خط مرگ وسط دشت است. ما هر سال با استرس، تراکتور و کمباین را از مسیری رد میکنیم که حتی دو ماشین سبک از کنار هم رد نمیشوند. اگر جاده را درست کنند، انگار نیمی از نگرانی کشاورزان تمام میشود.»
باغدار سیساله: «سال گذشته آتشسوزی در باغهای لیشتر شد. نیروهای آتشنشانی ۱۲ دقیقه دیرتر رسیدند. اگر آن روگذر ساخته شده بود، شاید نصف باغها از بین نمیرفت. جاده تنها مسیر ما به شهر و درمان و امداد است؛ شریان حیاتی است.»
دامدار روستای لیشتر: «وقتی گاز سمی از چاه نفت نشت میکند، اولین چیزی که میخواهیم سرعت است، سرعت رسیدن نیروهای شرکت نفت. اما همین جاده سرعت را از همه گرفته. انگار جاده عمداً ساخته نشده تا یک روز فاجعه بیافریند.»
کشاورز فعال در کشت بهاره:«این همه سال میگویند بازسازی میشود. اما ما فقط خاکبرداری نصفه و تعریض چندجایی را دیدیم. جاده باید همسطح نباشد؛ باید ارتفاع داشته باشد. الان اگر باران بیاید، جاده و زمین کشاورزی یکی میشود.»
محور قدیم گچساران–بهبهان؛ بازسازی یا رفع تکلیف؟
پروژه بازسازی محور قدیم گچساران – بهبهان، با امید بسیاری آغاز شد.
اما مشاهدات میدانی خبرنگاران نفت ساران نشان میدهد این طرح، عملاً از استانداردهای فنی فاصله دارد:
- تعریض انجامشده در برخی مقاطع کمتر از دو متر است؛
- ارتفاع مسیر نسبت به زمینهای کشاورزی همتراز باقی مانده؛
- هیچ اصلاح هندسی در پیچها و شیبها دیده نمیشود؛
- مسیر فاقد حریم ایمنی سهمتری است که در پروژههای ملی الزامی است.
به بیان روشنتر، پروژه بازسازی فعلی، تنها “نقاب عمران” بر چهرهی جادهای فرسوده است.
نقلقولهای کارشناسان راهسازی و فنی
مهندس سجاد رضوی کارشناس ایمنی راه، دارای سابقه در پروژههای جنوب:«جاده لیشتر از نظر ایمنی، در بدترین طبقهبندی قرار میگیرد. نبود حریم ایمنی سهمتری، نبود شیببندی اصولی، پیچهای بدون دید کافی و همسطحی با زمینهای کشاورزی، آن را به یک محور پرتصادف تبدیل کرده. تعریض بدون اصلاح هندسی، خطر را کاهش نمیدهد؛ صرفاً ظاهر را عوض میکند.»
مهندس الهامی ناظر سابق پروژههای بینمزرعهای وزارت جهاد کشاورزی:«این محور با استانداردهای ۱۴۱ ایران فاصله زیادی دارد. وقتی سطح جاده حتی ۳۰ سانتیمتر بالاتر از اراضی اطراف نیست، کوچکترین بارندگی یا روانآب میتواند سطح جاده را ناایمن کند. در پروژههای مشابه در خوزستان و فارس، اختلاف سطح حداقل ۶۰ تا ۷۰ سانتیمتر رعایت شده، اما در لیشتر تقریباً صفر است.»
مهندس نادری طراح مسیرهای روستایی در جنوب کشور:«احداث روگذر در پاسگاه عبدالهی نه یک پروژه تجملی، بلکه ضرورت حیاتی است. این بخش گلوگاه اضطراری ورود نیروهای آتشنشانی و عملیاتی نفت است. در منطقهای که چاه نفت، گاز ترش و زمینهای کشاورزی نزدیک هم قرار دارند، هر دقیقه تأخیر، یعنی افزایش ریسک انفجار یا تلفات انسانی.»
ضرورت روگذر پاسگاه عبدالهی؛ مطالبهای چهار ساله
در سال ۱۳۹۸، در پی مکاتبات نماینده وقت گچساران و کارشناسان فنی، احداث روگذر در محل پاسگاه عبدالهی برای تسهیل دسترسی به روستاهای لیشتر پیشنهاد شد.
اما این طرح حیاتی، در میان تغییر مدیریتها و چرخش بودجهها، خاک خورد.
امروز همهی دستگاههای امدادی و عملیاتی در همان محدوده مستقرند: اورژانس جادهای، آتشنشانی شرکت بهرهبرداری نفت و گاز، و واحدهای عملیات گازی.
در شرایط بحران، تأخیر چند دقیقهای این نیروها بهدلیل نبود دسترسی مستقیم، میتواند فاجعهآفرین باشد.
بهعنوان نمونه، طبق دادههای غیررسمی حوادث سهساله اخیر:
- میانگین زمان رسیدن امداد به محل حادثه در لیشتر: ۱۷ دقیقه
- میانگین استاندارد ملی: ۶ دقیقه
اختلافی که می تواند برای نجات جان های بی شماری تعیین کننده و حیاتی باشد.
۵ کیلومترِ مرگبار بین دو پاسگاه
فاصلهی بین پاسگاه عبدالهی تا پاسگاه خیرآباد، تنها ۵ کیلومتر است،
اما این مسیر کوتاه، در زمان بحران، میتواند به طولانیترین مسیر مرگ بدل شود.
در فصل تابستان، همزمان با برداشت محصولات کشاورزی و افزایش تردد خودروهای نفتی،ریسک تصادف و تأخیر در امدادرسانی سه برابر میانگین جادههای روستایی کشور است.
به گفته کارشناسان راه و شهرسازی، نبود اختلاف سطح مناسب و حریم ایمنی از دو سوی جاده،«عامل اصلی واژگونی خودروها در دشتهای باز جنوب» عنوان شده است.
استانهای همجوار چه کردند؟
در استان خوزستان، تنها طی سه سال گذشته، چهار روگذر روستایی در محورهای موازی ساخته شده است.
در استان فارس، روگذر «گلهدار–مهر» با کمتر از نیمی از بودجه فعلی گچساران،در مدت ۹ ماه به بهرهبرداری رسید.
در کهگیلویه نیز، مسیر «چرام–قلعهرئیسی» با تعریض کامل و اصلاح هندسی،الگوی ایمنسازی محورهای فرعی معرفی شد.
اما لیشتر؟
هنوز در مرحلهی خاکبرداری ناقص مانده است.
آقای فرماندار! لیشتر را از حاشیه به متن بیاورید
ایوب مقیمی، فرماندار گچساران، امروز در موقعیتی قرار دارد که میتواند با یک تصمیم مدیریتی، فصل تازهای در توسعه عمرانی لیشتر بگشاید.
مردم این دشت، از او انتظار دارند:
- احداث روگذر پاسگاه عبدالهی را در پروژه بازسازی فعلی بگنجاند.
- تعریض کامل مسیر از هر دو سمت تا سه متر را الزام کند.
- پیمانکار را به اصلاح هندسی مسیر و رعایت استاندارد ایمنی مکلف سازد.
- تخصیص بودجه تکمیلی را برای پایان ایمن پروژه در دستور کار قرار دهد.
آمار مقایسه با استانهای همجوار و شاخصهای ایمنی و توسعه جادهای ۱۳۹۸–۱۴۰۳
| شاخص | لیشتر – گچساران | خوزستان | فارس | بوشهر |
|---|---|---|---|---|
| میزان تعریض استاندارد در پروژههای روستایی (در هر سمت) | ۰.۸ تا ۱.۵ متر | ۲.۸ متر | ۳ متر | ۲.۵ متر |
| میانگین اختلاف سطح جاده با اراضی | ۰ تا ۱۰ سانتیمتر | ۶۰ سانتیمتر | ۷۵ سانتیمتر | ۵۵ سانتیمتر |
| درصد اصلاح هندسی نقاط حادثهخیز | کمتر از ۲۰٪ | ۷۰٪ | ۶۵٪ | ۵۸٪ |
| پیادهسازی شانه خاکی ایمن دوطرفه | انجامنشده یا ناقص | کامل | کامل | کامل |
| تعداد روگذرهای احداثشده در محورهای روستایی مشابه | صفر | ۴ | ۲ | ۱ |
| میانگین زمان رسیدن نیروهای امدادی در بحران | ۱۷ دقیقه | ۸ دقیقه | ۹ دقیقه | ۱۰ دقیقه |
| درصد پوشش جادههای ایمنسازیشده ویژه کشاورزی | ۲۳٪ | ۶۱٪ | ۵۴٪ | ۴۸٪ |
جمعبندی آماری:
- لیشتر تقریباً ۴۰ درصد پایینتر از میانگین منطقه جنوب کشور در توسعه مسیرهای ایمن قرار دارد.
- میانگین زمان امدادرسانی در لیشتر دو برابر استانهای همجوار است.
- تنها منطقهای که هیچ روگذری در محورهای کشاورزی–عملیاتی آن ساخته نشده، لیشتر است.
- اختلاف سطح ناچیز جاده با سطح زمین، لیشتر را در رده پرتلفاتترین جادههای بینمزرعهای جنوب قرار داده است.
سخن آخر: از منابع تا مسئولیت
لیشتر، دشت طلایی گچساران است؛دشتی که از درون خاکش نفت میجوشد، اما مردمش هنوز در خاک جاده میمانند.
فرماندار محترم،
اکنون زمان وعده نیست؛ زمان اقدام است.اگر منابع و ظرفیتها در این منطقه بهاندازهی یک استان کوچک در گردش است،پس محرومیت جادهای آن هیچ توجیهی ندارد.
پایگاه خبری نفت ساران، به عنوان رسانهی مردم و کارشناسان جنوب،این پرونده را تا روشنشدن تکلیف پروژه و احداث روگذر پیگیری خواهد کرد.
زیرا لیشتر فقط یک جاده نیست؛ لیشتر امتحان عدالت عمرانی درگچساران است(اینجا کلیک کنید).
Warning: Use of undefined constant getILikeThis - assumed 'getILikeThis' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /home/naftsara/public_html/1111/wp-content/themes/bayan/single-1.php on line 73