نسل امروز دانش‌آموزان دبیرستانی، نسلی است که دوران رشد و شکل‌گیری شخصیت خود را در سایه بحران کرونا گذرانده است. این نسل، با ضعف در تعاملات اجتماعی، اضطراب‌های پنهان و نیاز شدید به آرامش روانی وارد فضای آموزشی شده است؛ نسلی که بیش از هر زمان دیگر، محتاج درک و حمایت تربیتی است، نه قضاوت و تنبیه.

با این حال، مهرماه ۱۴۰۴ برای بسیاری از دانش‌آموزان پسر و به‌ویژه دختران در استان کهگیلویه و بویراحمد و شهرستان گچساران، به جای آغاز فصل امید، با ناامیدی و اضطراب همراه شده است. آیین‌نامه‌های انضباطی مدارس، با نگاهی سخت‌گیرانه و غیرعلمی، کوچک‌ترین رفتار یا خطای دانش‌آموز را به توبیخ، احضار والدین و حتی زیر سؤال بردن تربیت خانوادگی پیوند می‌زنند.

در یکی از دبیرستان‌های دخترانه شهرستان، رخدادی تلخ این واقعیت را به‌خوبی آشکار کرد. دختری نوجوان پس از تذکری انضباطی، زیر فشار استرس و ترس از برخورد مدیر، دچار التهاب روحی شد. مدیر به جای دریافت مشورت از والدین، پدر او را به مدرسه فراخواند تا شاهد اشک‌ها و لرزش صدای دخترش باشد. آن صحنه، کلاس درسی برای هیچ‌کس نشد، جز تلنگری برای وجدان‌هایی که هنوز معنای تربیت را می‌فهمند.

ساعتی بعد، آن دختر در خانه، در حالی که چشمانش هنوز از گریه سرخ بود، رو به پدر گفت:
«من از فردا دیگر به مدرسه نخواهم رفت…»
جمله‌ای کوتاه، اما سنگین‌تر از هر گزارش و بیانیه؛ هشداری از زبان نسلی که به جای درک شدن، داوری می‌شود.

تناقض دردناک آنجاست که مدیران و معلمان در سطح اجتماعی از عدالت معیشتی و شأن شغلی خود سخن می‌گویند، اما در میدان تربیت، از ایفای نقش واقعی خود در آرامش‌بخشی و هدایت نسل امروز بازمانده‌اند.

بی‌توجهی به نیازهای روانی دانش‌آموزان و اجرای خشک آیین‌نامه‌ها، نه نظم می‌آورد و نه تربیت؛ بلکه تنها ترس، فاصله و بی‌اعتمادی میان مدرسه و خانواده ایجاد می‌کند. اگر آموزش و پرورش بخواهد رسالت فرهنگی خود را حفظ کند، باید از قضاوت به گفت‌وگو و از تنبیه به تربیت بازگردد.

پیشنهاد نفت ساران

پایگاه خبری نفت ساران پیشنهاد می‌کند بازنگری فوری در آیین‌نامه‌های انضباطی مدارس با محوریت سه اصل اساسی صورت گیرد:

1. جایگزینی گفت‌وگو به جای تنبیه و استفاده از ظرفیت مشاوران و معلمان پرورشی در تصمیمات انضباطی؛
2. آموزش والدین و مدیران درباره نحوه مواجهه با خطاهای ارتباطی و مجازی دانش‌آموزان؛
3. تدوین آیین‌نامه جدید با نگاه روان‌شناختی و تربیتی متناسب با شرایط نسل پساکرونا، تا مدرسه از محیط اضطراب به فضای اعتماد و آرامش تبدیل شود.

زیرا باور ما این است که مدرسه، خانه دوم دانش‌آموز است؛ و خانه‌ای که در آن اشک، ترس و توبیخ جای گفت‌وگو را بگیرد، دیگر خانه نیست.