به قلم: رضا شایسته
سردبیر و مدیرمسئول پایگاه خبری نفت‌ساران

گچساران را نمی‌توان صرفاً با عنوان یک شهر نفتی معرفی کرد؛ این شهرستان یکی از مهم‌ترین کانون‌های تولید و تأمین انرژی کشور است. میدانی با بیش از ۵۲ میلیارد بشکه ذخیره نفت درجای اولیه، حدود ۲۳ میلیارد بشکه ذخیره قابل برداشت و ظرفیت تولید روزانه‌ای در حدود ۴۸۰ هزار بشکه؛ ثروتی عظیم که نام گچساران را در معادلات اقتصادی و انرژی کشور برجسته کرده است.

اما در کنار این جایگاه کم‌نظیر اقتصادی، پرسشی جدی و قابل تأمل وجود دارد: سهم مردم گچساران از این حجم عظیم ثروت ملی، در زندگی روزمره، فرصت‌های شغلی، رفاه اجتماعی و آینده اقتصادی شهر تا چه اندازه ملموس است؟

این پرسش نه از سر تقابل با صنعت نفت، بلکه از منظر مطالبه عدالت، توسعه متوازن و مسئولیت اجتماعی مجموعه‌ای مطرح می‌شود که دهه‌هاست با منابع و ظرفیت‌های این منطقه به فعالیت اقتصادی مشغول است.

ثروت زیر زمین؛ دغدغه‌های روی زمین

میدان نفتی گچساران برای اقتصاد کشور یک سرمایه راهبردی است؛ اما برای بخشی از جامعه محلی، واقعیت زندگی همچنان با نگرانی‌های معیشتی، محدودیت فرصت‌های اشتغال، مشکلات زیرساختی و احساس برخورداری نامتوازن از ظرفیت‌های اقتصادی همراه است.

در چنین شرایطی، نمی‌توان انتظار داشت مردم صرفاً به شنیدن آمار تولید، میزان صادرات، پروژه‌های عملیاتی و دستاوردهای صنعتی بسنده کنند. آنچه در نهایت رضایتمندی عمومی را شکل می‌دهد، تأثیر ملموس این ظرفیت‌ها بر کیفیت زندگی شهروندان است.

مردم حق دارند بدانند توسعه صنعت نفت چه سهمی در کاهش بیکاری، تقویت اقتصاد محلی، بهبود خدمات شهری، ارتقای امکانات درمانی و آموزشی و ایجاد فرصت‌های پایدار برای نسل جوان داشته است.

اگر ثروت نفتی در مقیاس ملی ارزش‌آفرینی می‌کند، باید آثار مثبت آن در جغرافیای میزبان نیز قابل مشاهده باشد.

ارکان ثالث؛ نیروی انسانی در حاشیه عدالت سازمانی

یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که در سال‌های اخیر به مطالبه جدی کارکنان صنعت نفت گچساران تبدیل شده، وضعیت معیشتی و شغلی نیروهای پیمانکاری و ارکان ثالث است.

کارگرانی که در بخش‌های مختلف عملیاتی، خدماتی، فنی و پشتیبانی فعالیت می‌کنند و استمرار بسیاری از فعالیت‌های مجموعه بدون تلاش آنان امکان‌پذیر نیست، همچنان با پرسش‌هایی درباره امنیت شغلی، تفاوت دریافتی‌ها، خدمات رفاهی، بیمه تکمیلی و برخورداری از مزایای متناسب با نوع و حجم مسئولیت‌هایشان مواجه‌اند.

تجمع‌های اعتراضی کارگران ارکان ثالث نفت گچساران در خرداد و شهریور ۱۴۰۴ و طرح مطالباتی همچون حذف شرکت‌های پیمانکاری و برقراری عدالت در پرداخت‌ها، نشان می‌دهد این موضوع را نمی‌توان یک گلایه مقطعی یا فردی تلقی کرد.

چگونه می‌توان از سرمایه انسانی به‌عنوان مهم‌ترین دارایی سازمان سخن گفت، اما میان نیروهایی که در یک مجموعه و برای تحقق یک هدف مشترک فعالیت می‌کنند، چنین فاصله‌هایی در امنیت شغلی و برخورداری از امکانات وجود داشته باشد؟

عدالت سازمانی نباید به نوع قرارداد استخدامی محدود شود. شأن انسانی، امنیت معیشت و احترام به نیروی کار، مطالبه‌ای فراگیر است که باید در سیاست‌های منابع انسانی صنعت نفت جایگاه واقعی داشته باشد.

اشتغال بومی؛ مطالبه‌ای فراتر از وعده‌های استخدامی

موضوع اشتغال جوانان بومی نیز از جمله مسائل مهم و دیرینه جامعه گچساران است.

شهری که دهه‌هاست میزبان تأسیسات نفتی و فعالیت‌های گسترده صنعتی است، طبیعتاً انتظار دارد جوانان تحصیل‌کرده و متخصص آن در فرآیند توسعه اقتصادی منطقه سهمی متناسب با ظرفیت‌ها و توانمندی‌های خود داشته باشند.

البته اشتغال در صنعت نفت تابع تخصص، ضوابط حرفه‌ای، نیازهای سازمانی و مقررات قانونی است؛ اما این اصول نباید بهانه‌ای برای بی‌توجهی به ظرفیت‌های انسانی منطقه یا نادیده گرفتن ضرورت ایجاد فرصت‌های برابر برای نیروهای بومی شود.

مطالبه اصلی آن است که آمار شفاف جذب نیرو، میزان اشتغال بومی، رشته‌های تخصصی موردنیاز، فرصت‌های آموزشی و سازوکار انتخاب نیروها در دسترس افکار عمومی قرار گیرد.

مردم باید بدانند چه تعداد از جوانان منطقه در مجموعه‌های نفتی مشغول شده‌اند، چه سهمی از فرصت‌های جدید به نیروهای بومی اختصاص یافته و چه برنامه‌ای برای آینده اشتغال آنان وجود دارد.

تبعیض قومی و نابرابری؛ ضرورتی برای شفافیت و پاسخگویی

یکی دیگر از موضوعاتی که در فضای عمومی و گفت‌وگوهای اجتماعی منطقه مطرح می‌شود، احساس نابرابری در برخی فرصت‌های شغلی، مدیریتی و سازمانی و همچنین ادعاهایی درباره تأثیر ملاحظات قومی و منطقه‌ای بر برخی تصمیم‌گیری‌هاست.

چنین موضوعاتی، به دلیل حساسیت اجتماعی و پیامدهای احتمالی آن، نیازمند بررسی دقیق و مستند هستند.

هیچ انتسابی درباره تبعیض قومی یا تخلف در فرآیندهای مدیریتی را نمی‌توان بدون شواهد معتبر، حکم قطعی تلقی کرد؛ اما نمی‌توان اصل نگرانی و مطالبه مردم برای برخورداری از فرصت‌های برابر را نیز نادیده گرفت.

راهکار عبور از این وضعیت، انتشار ضوابط روشن انتصاب، اعلام شاخص‌های انتخاب مدیران، شفاف‌سازی فرآیندهای جذب و ارتقا و ایجاد سازوکار مستقل رسیدگی به شکایت‌های کارکنان و متقاضیان اشتغال است.

در یک سازمان بزرگ و اثرگذار ملی، شایسته‌سالاری باید معیار اصلی باشد؛ نه وابستگی‌های شخصی، روابط غیرشفاف یا ملاحظات خارج از چارچوب تخصص و صلاحیت حرفه‌ای.

انتصابات مدیریتی؛ آزمون اعتماد عمومی

مدیریت در صنعت نفت صرفاً یک مسئولیت اداری نیست؛ تصمیمات مدیران این مجموعه مستقیماً بر زندگی هزاران خانواده، آینده شغلی کارکنان و وضعیت اقتصادی منطقه اثر می‌گذارد.

از این رو، انتصابات مدیریتی باید بر پایه تخصص، تجربه، سلامت اداری، شناخت محیط عملیاتی و توانایی حل مسائل سازمانی انجام شود.

هرگونه شائبه درباره روابط غیرشفاف، تعارض منافع، ترجیح مناسبات شخصی بر شایستگی یا تصمیم‌گیری‌های فاقد پشتوانه کارشناسی، می‌تواند اعتماد عمومی را تحت تأثیر قرار دهد.

انتظار از مدیران ارشد این است که با انتشار معیارهای انتخاب مدیران و فراهم کردن امکان ارزیابی عملکرد آنان، زمینه پاسخگویی و نظارت عمومی را تقویت کنند.

مدیری که با معیار شایستگی انتخاب می‌شود، باید در برابر نتایج عملکرد خود نیز پاسخگو باشد.

امین نوروزی‌مصیر؛ نور امید برای شکستن چرخه مناسبات گذشته و ترمیم اعتماد عمومی

در چنین شرایطی، انتصاب امین نوروزی‌مصیر به‌عنوان مدیرعامل جدید شرکت بهره‌برداری نفت و گاز گچساران، می‌تواند نقطه آغاز فصل تازه‌ای در مدیریت این مجموعه و فرصتی برای بازنگری در مناسبات مدیریتی و اجتماعی آن باشد.

این انتصاب در شرایطی صورت گرفته که بخشی از کارکنان و جامعه محلی، سال‌هاست نسبت به برخی رویه‌های مدیریتی، وضعیت معیشتی، فرصت‌های شغلی و نحوه توزیع امکانات و فرصت‌ها گلایه‌مند هستند. از همین رو، انتظار از مدیریت جدید فراتر از استمرار فعالیت‌های جاری و اداره روزمره تأسیسات نفتی است.

گچساران امروز به مدیری نیاز دارد که بتواند بازیگران و مناسبات شکل‌گرفته در چرخه‌های مدیریتی گذشته را از محور تصمیم‌سازی خارج کند و اجازه ندهد حلقه‌های محدود و روابط غیرشفاف، بر سرنوشت فرصت‌های شغلی، انتصابات و مطالبات کارکنان و مردم سایه بیندازند.

البته این انتظار به معنای قضاوت درباره اشخاص یا نادیده گرفتن عملکرد همه مدیران گذشته نیست؛ بلکه مطالبه پایان دادن به هرگونه انحصار، سهم‌خواهی و ترجیح روابط بر ضوابط حرفه‌ای است.

امین نوروزی‌مصیر اکنون در جایگاهی قرار گرفته که می‌تواند با تکیه بر شایسته‌سالاری، شفافیت، عدالت سازمانی و ارتباط مستقیم با بدنه کارکنان، اعتماد آسیب‌دیده را بازسازی کند.

شاید مهم‌ترین آزمون مدیریتی او، نه صرفاً افزایش تولید یا اجرای پروژه‌های عملیاتی، بلکه شنیدن صدای کارگرانی باشد که سال‌ها در بخش‌های مختلف این صنعت فعالیت کرده‌اند و هنوز با دغدغه‌هایی درباره معیشت، بیمه تکمیلی، امنیت شغلی و برخورداری از امکانات رفاهی مواجه‌اند.

از سوی دیگر، جوانان گچساران نیز انتظار دارند در دوره مدیریت جدید، معیارهای روشن و قابل سنجشی برای بهره‌مندی از فرصت‌های شغلی و ارتقای حرفه‌ای وجود داشته باشد؛ معیارهایی که در آن تخصص، توانایی و شایستگی بر هرگونه رابطه و وابستگی مقدم باشد.

ترمیم ترک بر شیشه رضایتمندی کارکنان و مردم، با شعار و وعده امکان‌پذیر نیست؛ این ترمیم نیازمند تصمیم‌های شجاعانه، اصلاح رویه‌های نادرست، پاسخگویی به مطالبات و بازگرداندن اعتماد به بدنه سازمان است.

نوروزی‌مصیر می‌تواند این فرصت را به یک سرمایه مدیریتی ماندگار تبدیل کند؛ به شرط آنکه در برابر فشار مناسبات گذشته تسلیم نشود و در انتخاب مدیران، تخصیص فرصت‌ها و رسیدگی به مطالبات، معیار عدالت و شایستگی را مبنای عمل قرار دهد.

نفت‌ساران نیز ضمن استقبال از آغاز این دوره مدیریتی، عملکرد مدیریت جدید را نه با وعده‌های اولیه، بلکه با میزان تحقق مطالبات کارکنان و آثار تصمیمات آن بر زندگی مردم ارزیابی خواهد کرد.

مسئولیت اجتماعی نفت؛ فراتر از پروژه‌های عمرانی

یکی از معیارهای مهم سنجش عملکرد شرکت‌های بزرگ نفتی در جهان، میزان پایبندی آنان به مسئولیت اجتماعی و نحوه تعامل با جوامع میزبان است.

در بسیاری از مناطق نفت‌خیز جهان، موضوعاتی همچون اشتغال بومی، آموزش مهارت‌های تخصصی، توسعه زیرساخت‌های شهری، حفاظت از محیط زیست، خدمات درمانی، توانمندسازی اقتصادی و حمایت از کسب‌وکارهای محلی در چارچوب برنامه‌های مسئولیت اجتماعی مورد توجه قرار می‌گیرد.

بنابراین، گچساران نیز نباید صرفاً محل استقرار تأسیسات و عبور خطوط انتقال انرژی تلقی شود؛ بلکه باید به‌عنوان جامعه‌ای برخوردار از حقوق توسعه‌ای، اجتماعی و اقتصادی دیده شود.

مردم این منطقه باید آثار حضور صنعت نفت را در کیفیت زندگی خود احساس کنند؛ نه اینکه تنها در زمان افتتاح پروژه‌ها یا مناسبت‌های سازمانی، نام مسئولیت اجتماعی به میان آید.

توسعه واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که صنعت نفت و جامعه میزبان در یک مسیر مشترک حرکت کنند و منافع حاصل از فعالیت‌های اقتصادی، در کنار منافع ملی، به بهبود شرایط زندگی مردم منطقه نیز کمک کند.

گچساران به تصمیم‌های عملی نیاز دارد، نه وعده‌های تکراری

امروز مجموعه‌ای از مطالبات اقتصادی و اجتماعی در گچساران مطرح است که پاسخگویی به آنها نیازمند برنامه‌ای مشخص و قابل ارزیابی است:

۱. تدوین برنامه عملی برای بهبود وضعیت معیشتی، بیمه تکمیلی و امنیت شغلی نیروهای پیمانکاری و ارکان ثالث.

۲. شفاف‌سازی آمار اشتغال بومی و ارائه گزارش مستند از نحوه جذب نیرو در شرکت‌های نفتی و پیمانکاران وابسته.

۳. انتشار معیارهای انتصاب مدیران و نظارت بر رعایت اصل شایسته‌سالاری و سلامت اداری.

۴. بررسی مستند شکایت‌ها و گزارش‌های مربوط به تبعیض احتمالی در فرصت‌های شغلی، مدیریتی و سازمانی، بدون ملاحظات قومی و جناحی.

۵. تقویت مسئولیت اجتماعی صنعت نفت در حوزه‌های درمان، آموزش، محیط زیست، زیرساخت‌های شهری و توانمندسازی اقتصادی.

۶. ایجاد سازوکاری برای ارتباط مستمر و پاسخگویی مدیران صنعت نفت در برابر مطالبات شهروندان و نمایندگان جامعه محلی.

۷. انتشار گزارش سالانه از میزان مشارکت صنعت نفت در توسعه منطقه و نتایج قابل سنجش اقدامات انجام‌شده.

۸. ارائه برنامه زمان‌بندی‌شده از سوی مدیریت جدید برای رسیدگی به مطالبات انباشته کارکنان و ارزیابی عمومی میزان تحقق آن.

اعتبار صنعت نفت در رضایتمندی مردم است

گچساران با برخورداری از یکی از بزرگ‌ترین میدان‌های نفتی کشور، سهمی تاریخی در تأمین انرژی و اقتصاد ملی داشته است. کارکنان این صنعت نیز در طول دهه‌ها، با تلاش و تخصص خود، استمرار تولید و فعالیت‌های عملیاتی را تضمین کرده‌اند.

اما امروز باید یک واقعیت مهم را پذیرفت: اعتبار یک مجموعه بزرگ صنعتی تنها با میزان تولید، حجم ذخایر، تعداد چاه‌ها و ارزش اقتصادی محصولات آن سنجیده نمی‌شود؛ بلکه نحوه رفتار با نیروی انسانی، میزان پاسخگویی به جامعه میزبان و سهم آن در بهبود زندگی مردم نیز بخشی از کارنامه واقعی آن است.

مردم گچساران نه در برابر صنعت نفت قرار دارند و نه خواهان تضعیف جایگاه این سرمایه ملی هستند. مطالبه آنان روشن است: سهم عادلانه‌تر از فرصت‌ها، احترام به نیروی انسانی، شفافیت در مدیریت، رفع تبعیض‌های احتمالی و مشاهده آثار توسعه در زندگی روزمره.

اکنون امین نوروزی‌مصیر در برابر یک فرصت و مسئولیت تاریخی قرار دارد؛ فرصتی برای آنکه با فاصله گرفتن از مناسبات فرسوده، پایان دادن به انحصارهای احتمالی و بازگرداندن شایسته‌سالاری به ساختار تصمیم‌گیری، نام خود را با اصلاح، اعتمادسازی و عدالت سازمانی پیوند بزند.

نمی‌توان از گچساران انتظار داشت سال‌ها بار سنگین تولید و تأمین انرژی کشور را بر دوش بکشد، اما پرسش‌های مربوط به معیشت، اشتغال، عدالت و توسعه اجتماعی آن همچنان بی‌پاسخ بماند.

۵۲ میلیارد بشکه ذخیره نفت، تنها یک عدد در آمارهای صنعتی نیست؛ پشت این ثروت عظیم، مردمی زندگی می‌کنند که انتظار دارند سهمشان از توسعه، فراتر از همجواری با تأسیسات نفتی باشد.

آقای نوروزی‌مصیر! شیشه رضایتمندی کارکنان و مردم گچساران ترک برداشته است؛ اما هنوز فرصت ترمیم آن وجود دارد. این فرصت را با تصمیم‌های شجاعانه، عدالت در رفتار سازمانی، شفافیت در انتصابات و توجه واقعی به معیشت و کرامت نیروی انسانی به یک میراث مدیریتی ماندگار تبدیل کنید.

گچساران شایسته آن است که در کنار جایگاه ممتاز خود در تولید نفت، در شاخص‌های عدالت اجتماعی، رفاه نیروی انسانی، اشتغال پایدار و رضایتمندی عمومی نیز به الگویی قابل دفاع تبدیل شود.

این مطالبه بدیهی در دفاع از اعتبار نام بزرگ این شرکت، سرمایه اجتماعی و آینده آن است.